Vermogensplanning, vaak eerder dan verwacht
Zeker bij een bedrijfsovername is het nodig om een stuk verder te kijken dan de overname zelf. Dat leerde ik uit een gesprek met ‘estate planner’ Kimberly De Peuter en Agro bedrijfsadviseur Anneleen Cardinael van SBB.
Kimberly geeft gecombineerd juridisch en fiscaal advies bij belangrijke levensgebeurtenissen, zoals de aankoop van een woning, het opstarten of omvormen van een vennootschap, een huwelijk, een bedrijfsoverdracht, enz. “Alle ‘estate planners’ bij SBB zijn juristen en behaalden daarbovenop ook een master na master in het notariaat. Dit geeft ons een serieuze voorsprong in materies waarvoor men traditioneel nog bij een notaris aanklopt. Onze grote kracht ligt in eerste instantie in deze uitgebreide kennis, alsook in onze nauwe samenwerking met onze andere specialisten, zoals fiscalisten, financiële adviseurs en bedrijfsjuristen.
Voor land- en tuinbouwbedrijven vormen we vaak een tandem met een agro adviseur, zoals Anneleen. Dankzij een multidisciplinaire aanpak kan SBB snel en efficiënt op maat gemaakte oplossingen bieden voor complexe financiële en juridische vraagstukken.”
Complexe materie
Anneleen wijst erop dat de wetgeving steeds complexer is geworden, waardoor samenwerking met verschillende specialisten essentieel is. “Vijftien jaar geleden kon één persoon een dossier van A tot Z afhandelen, maar tegenwoordig stuit je vaak op allerlei hindernissen in de wetgeving.
Door al die specialisaties te benutten, kunnen we het zo goed mogelijk aanpakken.” Kimberly benadrukt dat het belangrijk is de juiste afweging te maken tussen verschillende expertises: “We benaderen het dossier vanuit een breder perspectief, om tot de best mogelijke totaaloplossing te komen. Vroeger lukte het vaak om met een ‘en-en-en-oplossing’ te komen, maar nu moeten er heel vaak keuzes gemaakt worden. Soms biedt een oplossing voordelen op het ene vlak, maar brengt ze nadelen op een andere vlak met zich mee. Daarom moeten we telkens die oefening op maat maken.” Anneleen vult aan dat het belangrijk is om alles goed te becijferen.
“Vaak zien we in de praktijk dat de 100% perfecte oplossing – waarbij je alle voordelen tracht binnen te halen – niet meer bestaat, als die al ooit zonder risico bestond. De moeilijkheid is ook om dat op een begrijpelijke manier uit te leggen aan de klant.” Daarbij speelt Anneleen een grote rol. “We zien onszelf als een helikopter die boven het dossier vliegt en de verschillende aspecten verbindt.” Ze benadrukt hoe belangrijk het is om helder te communiceren met de klant, zodat die betrokken blijft in het proces.
We zien onszelf als een helikopter die boven het dossier vliegt, aldus Anneleen.
Kimberly vult aan dat het de doelstelling van SBB is om klanten goed te informeren, vooral bij belangrijke stappen zoals een bedrijfsoverdracht. “Met bijvoorbeeld een schenkingsakte dragen mensen vaak een groot onderdeel van hun vermogen over. Ik hoor soms dat ze na een half uurtje bij de notaris vaak niet weten wat ze precies getekend hebben en wat de concrete gevolgen zijn.
Helaas kunnen we juridische termen in een dergelijke akte niet vermijden. Daarom plannen we, zodra het ontwerp van akte klaar is, een afspraak in. We projecteren dit ontwerp op een groot scherm zodat mensen heel duidelijk kunnen volgen en we leggen stap voor stap alles in detail uit.”
Anneleen benadrukt dat elk dossier uniek is en wat voor de ene klant werkt, niet automatisch de beste oplossing is voor een ander. “Je kan niet zomaar kopiëren en plakken uit een vorig dossier. Klanten verwijzen soms naar de aanpak van een buurman of vriend met de vraag of dat ook voor hen zo kan. Maar dat kan in hun concrete situatie een totaal verkeerde beslissing zijn. Daarom is het intakegesprek zo belangrijk. We luisteren naar de bedenkingen en problemen van de klanten en wat ze precies willen bereiken. Als adviseur brengen we dan de problemen in kaart en bepalen welke collega’s moeten worden betrokken.
Het team rond een dossier groeit vaak organisch. Het gebeurt regelmatig dat er een complicatie opduikt waarvan we de impact goed in kaart moeten brengen. Pas dan kunnen we verder bouwen. Ons grote voordeel is de gespecialiseerde kennis binnen het bedrijf. We kunnen snel en laagdrempelig bij elkaar informeren. Het gebeurt zelfs dat collega’s tijdens een klantenbespreking worden opgebeld. Zo verliezen we geen kostbare tijd en kunnen we efficiënt werken.”
Bedrijfsovername is meer dan alleen bedrijfsoverdracht
Anneleen legt uit dat het begeleiden van overdrachten een uitdaging vormt, vooral in familieverband. Het brengt vaak gevoelige onderwerpen aan het licht die voorheen nauwelijks besproken werden. “Dit kan leiden tot spanningen. Soms voel ik me meer een psycholoog dan een adviseur, vooral wanneer we eerst de familiale conflicten moeten ontmantelen vooraleer we verder kunnen met het adviestraject.”
Kimberly voegt daaraan toe dat de complexiteit van dit adviestraject toeneemt wanneer te veel (externe) partijen worden betrokken. “Ze overleggen met hun boekhouder, koppelen terug met iemand anders en betrekken daarna nog een andere expert. Alle respect voor hun kennis en kunde, maar het is niet eenvoudig om dat allemaal goed te vertalen. Bovendien blijven in veel van deze gesprekken vaak zeer cruciale details achterwege. Door rechtstreeks intern af te stemmen met alle expertises, voorkomt SBB dat belangrijke informatie verloren gaat.
Neem bijvoorbeeld ouders die hun bedrijf willen overlaten aan een van de kinderen. Vaak vertrekken ze van het idee om het hele bedrijf in onverdeeldheid te schenken aan alle kinderen met de bedoeling dat een van hen de andere kinderen zal uitkopen. Als ik dit bij aanvang weet, kan ik voorstellen doen om recht op het doel af te gaan, zonder onnodige en fiscaal duurdere omwegen.
Op familiaal vlak is er geen ‘juist’ of ‘fout’. Ons doel is om ervoor te zorgen dat elke keuze goed geïnformeerd wordt gemaakt en we streven er natuurlijk naar dit fiscaal zo optimaal mogelijk te doen. Toch waarschuwen we klanten ervoor om niet alleen vanuit fiscaal perspectief keuzes te maken. Dat is onze rol als adviseur: we nemen geen beslissingen voor onze klanten, maar zorgen ervoor dat ze met alle nodige kennis een doordachte keuze kunnen maken. Daarbij zijn open communicatie en vertrouwen van de klanten essentieel. Zonder volledige openheid kunnen wij ons werk niet goed doen.” Het traject vergt tijd en meerdere gesprekken waarin het belangrijk is dat klanten eventuele nieuwe zorgen of ontwikkelingen delen. Als dat vertrouwen ontbreekt, kan het proces niet succesvol zijn.
Het spel van vragen en antwoorden is niet altijd eenvoudig, vertelt Anneleen. “We moeten onze voelsprieten goed uitsteken. Vooral in familiale situaties is dat niet altijd evident. Wanneer je met overnemers en overlaters samenzit, komen vaak moeilijke onderwerpen naar boven die nooit eerder besproken zijn. Bij de meeste klanten gaat dat heel vlot, maar bij sommigen verloopt het stroever. Het is aan ons om die spanningen aan te voelen en klanten daar zo goed mogelijk bij te begeleiden.”
Schenken onder fiscaal gunstregime
De mogelijkheid om bedrijfsmiddelen belastingvrij te schenken duikt meerdere keren op in de voorbeelden van Anneleen en Kimberly. Soms voelen bedrijfsleiders de druk om snel te handelen. “Vanaf 1 januari kunnen gepensioneerde landbouwers geen premies meer ontvangen. Daarom krijgen we nu klanten over de vloer die willen dat hun gehele bedrijfsvoering tegen de jaarwisseling is overgezet op naam van hun opvolger”, vertelt Anneleen. “Maar om de bedrijfsactiva (zoals gronden) nog te kunnen schenken met vrijstelling van schenkbelasting, dien je actief te zijn op het moment van de schenking.
Om dit goed te structureren en te organiseren heb je meer tijd nodig. Het is cruciaal om niet ‘te snel te willen handelen’. Je hebt maar één kans om deze goederen met de nodige voorwaarden en modaliteiten te schenken. Het moet dus van de eerste keer goed zitten. Bovendien is het raadzaam om voor deze schenkingen met vrijstelling vooraf een attest aan te vragen bij de Vlaamse Belastingdienst. Ook dat vergt tijd. Als de Vlaamse Belastingdienst de toepassing van het vrijstellingsregime toch zou weigeren, dan val je terug op de gewone schenkingstarieven en kan je niet meer bijsturen. Dat willen we uiteraard vermijden. Desgevallend bekijken we andere pistes die familiaal en fiscaal passen in het verhaal.”
Kimberly voegt toe dat het soms moeilijk is om minder goed nieuws te brengen. “Maar toch moeten we dat doen. Als we alleen voor de (voor ons) makkelijkste weg zouden kiezen, doen we ons werk niet goed. We moeten de tijd nemen voor moeilijkere zaken. Door vooraf de voor- en nadelen van de diverse pistes te duiden, kan de klant de – voor hem – best passende planning kiezen. De land- en tuinbouwsector zit in de speciale situatie dat er veel grond nodig is voor de voortzetting van het bedrijf. Stel dat er geen voorafgaandelijke planning werd opgemaakt, dan moeten vaak gronden verkocht worden om de hoge erfbelasting te betalen, wat soms de doodsteek betekent voor het bedrijf. Voor hen is deze oefening dus cruciaal.”
Vroeger lukte een 'en-en-oplossing', nu zijn vaak keuzes nodig, zegt Kimberly.
Anneleen bevestigt dat het bij land- en tuinbouwbedrijven over enorm veel grond kan gaan. “Meestal zitten we voorafgaand aan de planning samen met de bedrijfsleiders en berekenen we de verschuldigde erfbelasting bij een overlijden van een van de ouders. Deze cijfers schudden onze klanten altijd wakker, waardoor ze vrijwel altijd snel in actie komen. Soms aarzelen ze uit schrik voor discussie binnen de familie, maar we zijn getraind om dit in goede banen te leiden en onze ervaring toont aan dat ‘wachten’ op lange termijn een groot negatief effect heeft zowel op familiaal als fiscaal vlak. Ik breng dit bij elk dossier ter sprake. De mentale moeilijkheid ligt vaak in het feit dat de ouders zélf het bedrijf nog niet heel lang hebben overgenomen van hun ouders. En nu zouden ze het al eerder ‘moeten’ doorgeven dan ze hadden verwacht. Die gedachte moet vaak wat rijpen, waar we uiteraard alle begrip voor hebben.”
Kimberly bevestigt dat. “De generatie van rond de vijftig heeft het bedrijf inderdaad soms zelf nog niet zo lang verworven. Toch merk ik dat er al heel wat bereidheid is om nu al over te dragen.
De vorige generatie gaf het patrimonium in veel gevallen pas zo laat mogelijk door, wat veelal fiscaal afgestraft werd. De huidige vijftigers en zestigers zitten in een mentale “shift”. Ik vind het bewonderenswaardig als ze hun vermogen nu al overdragen, maar dat moet wel zorgvuldig gebeuren. We kunnen de overeenkomst zodanig op maat maken dat ze zich daar zowel op familiaal als financieel vlak comfortabel bij voelen, dat ze een fiscale besparing inhoudt en dat ze ook juridisch zoveel mogelijk gebetonneerd wordt.
Neem bijvoorbeeld ouders die terughoudend zijn om hun schoonkinderen mee te begunstigen, ook als alles koek en ei is. Ook daarvoor kunnen we garanties uitwerken. We bespreken dergelijke zaken in detail en stemmen ze volledig af op hun familiale situatie. Geen enkele schenking is dezelfde. Er kunnen overeenkomsten zijn in grote lijnen, maar we gaan altijd de specifieke situatie zo goed mogelijk familiaal, financieel, fiscaal en juridisch vertalen. Ik leg mensen vaak uit dat zij hun wensen zo goed mogelijk kenbaar moeten maken. Daarna is het onze taak om ‘als tolk’ die verwachtingen correct om te zetten.” De juridisch/technische vertaalde zaken geven ze nadien door aan de notaris om op te nemen in de akte, waarna SBB de akte als ‘vierogen-principe’ dubbelcheckt en de laatste puntjes op de i zet.
Anneleen benadrukt dat vermogens- en successieplanning steeds vaker voorkomt in overnamedossiers, vooral vanwege de vrijstelling van schenkbelasting voor actieve land- en tuinbouwers. Kimberly voegt toe dat successieplanning slechts één aspect is van hun bredere ‘estate planning’. “We helpen klanten onder meer ook met het in kaart brengen van hun volledige vermogen, het herstructureren volgens hun familiale, fiscale en financiële wensen, het bijsturen van het huwelijkscontract en het opstellen van een zorgvolmacht om onbekwaamheid (bij bedrijfsleiders) op te vangen. We fungeren als klankbord en zorgen er graag voor dat onze klanten het overzicht –in mensentaal – over de gedane juridische zaken behouden. Ik wil er vooral toe komen dat mensen zich goed voelen bij het (eind)resultaat, op alle mogelijke vlakken, daar krijg ik zelf veel voldoening van!
