Boomtelers verkenden Denemarken en Zweden

Eind augustus organiseerde AVBS een studiereis naar Denemarken en Zweden. Gedurende zes dagen bezochten de deelnemers een brede waaier aan bedrijven uit de boom- en plantensector, aangevuld met enkele aanverwante bedrijven en een tuincentrum. De reis bood een unieke inkijk in hoe de Scandinavische sector omgaat met schaalvergroting, efficiëntie, duurzaamheid en marktgericht ondernemen.

Jan Vancayzeele

Birkholm Planteskole (Lillerød)
De studiereis startte met een bezoek aan Birkholm Planteskole, een groothandel en kwekerij die een breed assortiment bomen en planten aanbiedt. De kwekerij beschikt over 45 hectare en produceert laanbomen, een- en meerstammige solitaire bomen en struiken, voor gebruik in alle openbare en particuliere voorzieningen. Daarnaast produceren ze ook vaste planten, sierheesters, bodembedekkers en klimplanten in pot. 
Het bedrijf werkt sterk klantgericht: productie en handel zijn nauw met elkaar verweven, wat flexibiliteit in levering garandeert. Zij hechten veel waarde aan vakbekwaamheid in het advies dat zij hun klanten geven via de telefoon of tijdens bezoeken. De nabijheid van de hoofdstad Kopenhagen met veel koopkrachtige consumenten is voor deze boomkwekerij een troef.
 

Kortegaards Planteskole (Langeskov)
Kortegaards Planteskole behoort tot de toonaangevende boomkwekerijen in Denemarken. Het is een moderne groothandel en assortimentskwekerij die planten levert in een compleet assortiment van bodembedekkers, vaste planten tot zeer grote laanbomen en solitaire bomen. Het bedrijf legt zich vooral toe op de productie van laan- en sierbomen in diverse maten. Uniformiteit en hoge kwaliteit vormen hierbij de kern. 
Kortegaards is met een teeltoppervlakte van 110 ha vandaag de dag de grootste producent van bomen in Denemarken. De bedrijfsvoering is sterk gemechaniseerd: machines nemen een groot deel van de arbeid over, van planten tot rooien. Hierdoor kan met relatief weinig arbeidskrachten een grote productie gerealiseerd worden. Kortegaards illustreert hoe schaalgrootte en mechanisatie cruciaal zijn om competitief te blijven in een arbeidsintensieve sector.
 

Staudegaarden (Ringe)
Bij Staudegaarden, geleid door Kim en Tine Nielsen, draait alles rond vaste planten. De kwekerij levert een breed assortiment en richt zich zowel op tuinaannemers als tuincentra. De totale kasoppervlakte bedraagt 3.850 m² en de containerruimte is 35.000 m². Er is 2,5 kilometer kettingspoor aangelegd voor intern transport, wat betekent dat meer dan 2/3 van alle werkprocessen binnenshuis kan plaatsvinden. Het totale assortiment is uitgegroeid tot meer dan 800 artikelnummers. De verkoop vindt voornamelijk plaats op de Scandinavische en Noord-Europese markten.
Hun sterkte ligt in de combinatie van een ambachtelijke plantenkennis met een goed georganiseerde bedrijfsstructuur en automatisatie in de afzet en verkoop. Flexibiliteit is een sleutelwoord: klanten kunnen rekenen op uiteenlopende levermogelijkheden. Staudegaarden toont dat er naast schaalvergroting ook ruimte blijft voor meer gespecialiseerde bedrijven die focussen op niches.
 

Axel Månsson (Brande)
Axel Månsson is de grootste groenteteler van Denemarken en meteen één van de meest indrukwekkende bedrijven van de reis. Het bedrijf beschikt over een uitgebreid machinepark en produceert zowel conventionele als biologische groenten op zo’n 2.200 ha waarvan 1.500 ha bestemd voor biologische productie. Precisielandbouw en automatisering zijn hier volledig geïntegreerd. De schaalgrootte zorgt niet alleen voor efficiëntie, maar laat ook investeringen in innovatie toe zoals bvb. een laserweeder die dit jaar in het veld actief is.
Månsson is sinds 1981 actief in de eierproductie en is in 1998 overgestapt op biologische eierproductie. Vandaag de dag huisvesten ze 230.000 biologische legkippen, die in totaal ca. 60 miljoen biologische eieren jaarlijks. Deze eieren worden gedistribueerd naar de groothandel in Denemarken. De mest van deze kippen is bestemd voor de basisbemesting van de biologische groenteteelt op dit bedrijf. 
Nature Energy en Axel Månsson hebben samen de eerste en grootste biologische biogasinstallatie van het land opgericht, die gas levert aan het aardgasnet (18 miljoen m³/gas (±12.000 huishoudens)). De Nature Energy Månsson-installatie produceert groen gas en organische meststoffen voor de biologische groentevelden. 
 

Plantorama (Aarhus, Tilst)
Plantorama is de grootste tuincentrumketen in Denemarken en biedt een breed assortiment: van planten tot tuin- en lifestyleproducten. Het bezoek maakte duidelijk dat beleving en klantgerichtheid centraal staan. De presentatie van producten, de inrichting van de winkel en de marketingaanpak zijn afgestemd op een breed publiek. Voor de Belgische deelnemers was het interessant te zien hoe retailconcepten in Scandinavië inspelen op consumententrends en zo een belangrijke schakel vormen tussen productie en eindklant.
 

Højgård Planteskole (Højslev)
Het laatste Deense bedrijfsbezoek ging naar Højgård Planteskole. Deze boomkwekerij is gespecialiseerd in bos- en haagplanten, naaldbomen, kerstboomplantjes (waaronder Abies nordmanniana) en rozen. Ze leveren aan professionele klanten binnen de bosbouw, landschapsarchitectuur, bouw- en kerstboomsector in Denemarken en daarbuiten.
De bodem is zandige leem die zeer geschikt voor de productie van zaailingen. Met de hulp van een uitgebreid machinepark, zo’n 25 vaste personeelsleden en zo’n 40 seizoenarbeiders tijdens het rooiseizoen telen ze bosplantsoen op ongeveer 200 hectare met een jaarlijkse productie van ongeveer 25 miljoen planten. De koelcellen zijn voorzien voor een winteropslag aan van ca. 5.000 m² of 10.000 pallets met planten.
Omdat er geen chemische bodemontsmettingsmiddelen meer beschikbaar zijn, werken ze sinds enkele jaren met stoom om de zaaibedden onkrijdvrij te maken vooraleer te zaaien. Zonder deze maatregel is de teelt van bosbomen onmogelijk. De investering in een gigantische zelfrijdende stoommachine lijkt een goed effect te hebben op het onkruid. Toch blijven er soms nog hardnekkige onkruiden over waardoor bijsturingen tijdens de teelt noodzakelijk blijven.
 

Ranviks Trädgård (Båstad) – E-planten
In Zweden stond Ranviks Trädgård als eerste op het programma. Dit bedrijf combineert jongplantenteelt met biologische fruitproductie. Centraal staat duurzaamheid: biologische productiemethoden, energie-efficiëntie en milieubewust werken vormen de rode draad. Ranviks speelt in op een groeiende vraag naar ecologisch geteelde producten en toont hoe diversificatie kan bijdragen aan de stabiliteit van een bedrijf.
Het bedrijf is trots om één van de gecertificeerde E-plantproducenten van Zweden te zijn. E-plant is een keurmerk voor planten die speciaal zijn aangepast aan het Zweedse klimaat. Achter de naam E-plant gaat een systeem schuil waarbij planten zorgvuldig worden geselecteerd en gedurende een aantal seizoenen op verschillende plaatsen in Zweden worden uitgetest. Vervolgens selecteert een deskundig team de gezondste en meest groeikrachtige planten. Alleen deze mogen een E als toevoeging aan hun naam zetten.
 

Splendor Plant AB (Jonstorp) – Obama nungara
Het laatste bedrijfsbezoek vond plaats bij Splendor Plant, één van de grootste plantengroothandels in Zweden. Hun troef is een sterke logistieke organisatie en een breed netwerk. De schaalgrootte en centralisatie maken het mogelijk om efficiënt te werken in een uitgestrekt land. Splendor combineert productie en distributie en is daardoor een sleutelspeler in de Scandinavische markt. Het bezoek onderstreepte hoe belangrijk organisatie en leverzekerheid zijn in de groothandel.
De platworm Obama nungara is snel als gespreksonderwerp met bedrijfsleider Nils Andersen naar voren gekomen. Op 7 januari 2025 heeft de regering Zweedse noodmaatregelen ingevoerd die het bezit, de verspreiding en de verkoop van de platworm Obama nungara verbieden. Sinds de platworm in november 2024 in Zweden werd ontdekt, werd er hard gewerkt aan het ontwikkelen van methoden en procedures om de verspreiding te voorkomen. Er werd daarom door Splendor Plant een ambitieus bestrijdingsprogramma ontwikkeld om de verspreiding van de platworm te voorkomen. 
Splendor Plant importeert zowel verkoopklare planten als jonge planten voor verdere opkweek. Alle geïmporteerde planten worden op een verharde ondergrond geplaatst voor inspectie. Ze combineren visuele controle met speurhondenonderzoek. Deze honden sporen wormen en eitjespakketjes sneller en betrouwbaarder op dan mensen. Wanneer platwormen in een levering worden aangetroffen, worden de planten in quarantaine geplaatst voor eliminatiebehandeling. Er worden twee behandelingsmethoden toegepast: vriesbehandeling of warmwaterbehandeling.
De vriesbehandeling wordt uitgevoerd in het vroege seizoen, wanneer de planten in rust zijn. Dan wordt het materiaal bevroren bij –2 (–3) °C gedurende minstens 24 uur, totdat de kluit volledig is doorgevroren. De warmwaterbehandeling wordt uitgevoerd van zodra de planten de winterrust hebben verlaten en niet meer bestand zijn tegen vorst. Dan worden ze behandeld in grote waterbaden (ongeveer +40 °C). De kluiten moeten volledig doordrongen en doorwarmd raken.