Bioteelt vaste planten in Nederland

Hoe pakken Nederlandse kwekers de productie van biologische vaste planten aan? Tijdens een inspiratiedag georganiseerd door Viaverda en AVBS kreeg een dertigtal siertelers, onderzoekers en toeleveranciers de kans om twee bedrijven te bezoeken die elk op hun manier inzetten op biodiversiteit, eigen vermeerdering en een gezonde bodem.
Jarne Depaepe, consulent groenvoorziening
 

In Doorn, bij Kwekerij van Houtum vertelde Reinier van Houtum hoe het bedrijf groeide vanuit een tuinaanlegbedrijf. Door de beperkte beschikbaarheid van biodiverse en sterke vaste planten, ontstond de keuze om zelf planten te gaan kweken. Vandaag produceert de kwekerij een breed assortiment biologische vaste planten.
Tijdens het bezoek lag de nadruk sterk op de rol van de bodem. Aardwetenschapper Unze van Buuren, die vier dagen per week op de kwekerij werkt en vanuit zijn opleiding als aardwetenschapper veel kennis heeft over bodemprocessen, gaf meer inzicht in het belang van organische stof en bodemleven. Aan de hand van bodemstalen en verschillende parameters toonde hij hoe de bodem wordt opgevolgd en welke factoren belangrijk zijn voor een gezonde plantengroei. Een goede bodemstructuur en voldoende organische stof vormen volgens Van Houtum een belangrijke voorwaarde voor sterke en weerbare planten.
Die visie op bodem ligt ook aan de basis van Bio-Kultura. Vanuit de eigen zoektocht naar kwalitatieve producten voor biologische teelt ontwikkelde van Houtum een gamma van potgrond, compost en tuinaarde. De producten zijn samengesteld uit organische grondstoffen en bevatten geen kunstmest of toevoegingen zoals bloed- of beendermeel. Ook het gebruik van turf werd sterk verminderd. Het uitgangspunt is eenvoudig: een vitale bodem zorgt voor gezonde planten.
 

Sinds 1981 groeide De Hessenhof uit Ede uit tot een bijzondere plek binnen de biologische vasteplantensector. Op ongeveer 2,5 hectare worden jaarlijks zo’n 250.000 planten van 7000 tot 8000 soorten gekweekt.
Belangrijk is de sterke focus op eigen vermeerdering. Het merendeel van de planten wordt zelf gezaaid, gestekt of gescheurd. Enkel varens worden ingevoerd, omdat dit een heel specifieke teelt is. Deze aanpak geeft de kwekerij meer controle over kwaliteit en soortechtheid en het past binnen de biologische bedrijfsvoering. Jaarlijks introduceren ze ook nieuwe soorten, vaak getipt door klanten. Dit wordt allemaal bijgehouden in een grote databank met ruime informatie. Zo weten klanten precies wat ze kopen.
De Hessenhof kiest bewust voor een kleinschalige organisatie. In juni en juli sluit de kwekerij tijdelijk voor bezoekers, zodat alle aandacht naar de teelt kan gaan. In deze periode wordt volop vermeerderd, opgepot en onderhouden. Vanaf augustus start het verkoopseizoen opnieuw. Door deze keuze kunnen bezoekers genieten van een breed assortiment, terwijl het team voldoende tijd behoudt voor de productie. In het verleden bleek dat telen wanneer dagelijks bezoekers op het erf zijn, absoluut niet vanzelfsprekend is.
 

Ook op vlak van substraat maakt De Hessenhof duidelijke keuzes. De planten worden zonder turf opgekweekt in een mengsel op basis van bladcompost. Deze natuurlijke groeimethode zorgt voor een rustige ontwikkeling en sterke planten. Het bladcompost komt van een bos in de buurt en past opnieuw binnen het duurzaam en circulair verhaal. De kwekerij ondersteunt het bodemleven met organische meststoffen. Rond de kwekerij zorgen hagen, houtwallen en andere natuurlijke elementen bovendien voor een grote biodiversiteit.

De bezoeken aan van Houtum en De Hessenhof toonden dat biologische vasteplantenteelt verschillende vormen kan aannemen. De bezoeken kaderden binnen de projecten ‘Sierlijk Bio: toekomst voor biologische sierteelt in pot’ en ‘Bio zkt Boer’ en stonden vooral in het teken van kennisdeling en uitwisseling tussen collega’s uit de sector.